ابن الذهبي
3
كتاب الماء
الجزء الأول [ مقدمه ناشر ] بسمه تعالى كتاب الماء نمونهاى از گنجينههاى مفقود پزشكى دوران تمدن بزرگ اسلامى گاهى كه پس از گذشت قرنها ، اثرى ارزشمند از زير غبار تيره فراموشى واز لابلاى كتابهاى مندرس ونم كشيده بيرون كشيده مىشود دلهاى عاشقان علوم ودلدادگان تمدن اسلامى وإيراني به هيجان ميآيد وآرزو مىكند كه اى كاش حركتي جدى وفراگير براي بازيابى اين گنجينهها آغاز شود زيرا حداقل فايده اين حركت ايجاد اعتماد بنفس وانگيزه خود باورى وتلاش براي دستيابى به جايگاه شايسته إيران وتمدن اسلامى در زماني نه چندان طولانى است . اين مقدمه به بهانه نشر محدود كتاب الماء در سلسله انتشارات مرتبط با طب سنتي ما مطرح شد البتة در مقدمه مبسوط دكتر هادي حسن حمودى محقق وويراستار اين اثر ارزشمند نكات خواندنى فراوانى در زمينه چگونگى دستيابى ايشان به اين اثر در كتابخانه شخصي شيخ بن عاشور أحمد بن عبد القادر التيهرتى ساكن غردايه در كشور الجزاير زماني كه محقق به عنوان أستاذ دانشگاه وهران الجزاير خدمت مىكرد وجستجو وتحقيقاتى كه بر أساس ملاحظه مكتوبات اين كتاب انجام داده است ديده مىشود كه نياز به بازگوئى نيست اما جا دارد اين چند جمله را در معرفى مؤلف واثر واهميت آن ذكر كنيم . مؤلف كتاب الماء كه شايد نخستين كتاب لغت پزشكى ( با تأكيد بر علم اللغة ) باشد أبو محمد عبد اللّه بن محمد الأزدي معروف به ابن الذهبي است اگرچه تاريخ ولادت أو مشخص نيست اما به نقل عيون الانباء وفات أو در جمادى الآخر سال 466 هجرى در شهر بلنسيه در اندلس ( اسپانياى اسلامى ) اتفاق افتاده است . محل ولادت أو بنا به تحقيق دكتر هادي حسن حمودى در صحار در سرزمين عمان بوده است ( با استناد به اين شعر كه در مادة ص ح ر همين كتاب مؤلف در وصف صحار آورده است : بلادٌ بها شُدَّت عليَّ تَمَائِمي * وأوّل أرضٍ مَسَّ جِلدى تُرابُها ) مؤلف در مقدمه كتاب در سبب وچگونگى تأليف به كتاب العين در علم لغت أثر أبو عبد الرحمن الخليل بن أحمد اشاره مىكند كه صاحب كتاب العين أولا نام كتاب خود را از نخستين باب كتابش أخذ كرده وثانيا تلاش كرده كه لغات غير عربى را با معادل عربى آن جايگزين كند واضافه مىكند كه من هم نام كتابم را از نخستين عنوان در باب أول كتاب اخذ كردم اينكه چرا كلمه الماء را در آغاز كتاب آورده اما پس از آن رعايت تقدم وتأخر